Doğu Anadolu Bölgesi’nin en önemli hayvancılık merkezlerinden biri olan Kars’ta, kış hazırlıklarının ilk ve en önemli aşamalarından biri olan "mayıs yağı eritme" geleneği başladı. Mayıs ve haziran aylarında zengin Kars florasında otlayan ineklerin sütünden taze taze elde edilen ve rengini bu dönemdeki taze çiçeklerden alan sarı yağlar, evlerin bahçelerinde ve mutfaklarında kurulan dev kazanlarda eritiliyor.
Kars'a özgü bu geleneksel lezzet, içerisindeki su ve tortulardan arındırılarak saf yağ haline getiriliyor ve dondurucu kış aylarında tüketilmek üzere küplere ya da bidonlara basılıyor.
"SARI YAĞIN SIRRI MAYIS AYINDAKİ ÇİÇEKLERDE GİZLİ"
Kars’ta her yıl bu dönemde hummalı bir çalışmaya giriştiklerini belirten ev hanımları, sarı yağın zahmetli yolculuğunu anlattı. Mayıs ayında elde edilen yağın lezzetinin diğer aylara göre çok farklı olduğunu vurgulayan Aynur Karabağ, "Hayvanlarımız kış boyunca içeride saman ve yemle besleniyor. Mayıs ayı gelip yaylalara, meralara çıktıklarında ise Kars’ın binbir çeşit taze çiçeğini, kekliğini yiyorlar. İşte bu dönemde sağılan sütlerden yapılan tereyağı sapsarı olur. Biz buna 'mayıs yağı' deriz. Bu yağı taze olarak uzun süre saklayamayız, ekşir. Bu yüzden geleneksel yöntemlerle kazanlarda eritmemiz gerekiyor. Eritme esnasında yağın içindeki su buharlaşıyor, tortusu dibine çöküyor ve geriye sapsarı, tamamen doğal, nefis bir kokuya sahip saf yağ kalıyor." dedi.
"KIŞ BOYUNCA SOFRALARIMIZIN BAŞ TACI OLUYOR"
Eritilen yağların Kars ketesi, pilavı ve hamur işlerinin vazgeçilmezi olduğunu ifade eden Karabağ, "Yağı eritirken başında saatlerce bekliyoruz, köpüğünü sürekli alıyoruz. Kıvama geldikten sonra süzüp soğumaya bırakıyoruz. İyice donduktan sonra kış boyu bozulmadan kalabiliyor. Kars’ta sarı yağ olmadan ne kete yapılır ne de pilav. Bu bizim atalarımızdan gördüğümüz bir gelenek ve her yıl mayıs-haziran aylarında bu mesai evlerimizde mutlaka yaşanır" ifadesini kullandı.
Kars'ın mutfak kültüründe çok önemli bir yere sahip olan ve tamamen organik yöntemlerle üretilen sarı yağ, sadece bölge halkının kışlık ihtiyacını karşılamakla kalmıyor, aynı zamanda Türkiye'nin dört bir yanından gelen yoğun talepler doğrultusunda büyük şehirlere de gönderiliyor. Mutfakları saran mis gibi eritilmiş yağ kokusu, Kars’ta yaz mevsiminin ve bereketin müjdecisi olarak kabul ediliyor.