Gelişen teknoloji ve değişen mutfak kültürü, geçmişin en gözde mesleklerini birer birer yok olmanın eşiğine getirdi. Bir dönem evlerin başköşesinde yer alan bakır kapların mutfaklardan çekilmesiyle, Anadolu’nun en köklü zanaatlarından biri olan kalaycılık da bitme noktasına geldi. Ancak serhat şehri Kars’ta, tüm zorluklara ve zamana meydan okuyan kalaycı bir çift, bu kadim kültürü yaşatmak için büyük bir özveriyle mücadele ediyor.
KARI-KOCA EL ELE VERİP KÖRÜĞÜN BAŞINA GEÇİYORLAR
Kars merkezde ve ilçelerinde köşe bucak gezerek bakır kapları ilk günkü parlaklığına kavuşturan emektar karı-koca, mesleğin bölgedeki son sanatkarları olarak biliniyor. Sabahın erken saatlerinde kurdukları tezgahın başına geçen çift, adeta bir zaman tüneli oluşturuyor. Biri ocağın körüğünü çekip ateşi harlandırırken, diğeri kızgın bakırı nişadır ve pamuk yardımıyla ilmek ilmek işleyerek kalaylıyor. Çekiç seslerinin yankılandığı bu hummalı çalışma, çevre esnafı ve vatandaşlar tarafından da ilgiyle izleniyor.
"PLASTİK VE ALÜMİNYUM ÇIKTI, BİZİM MESLEK BİTTİ"
Mutfaklarda plastik, alüminyum, granit ve diğer metallerin kullanımının artmasının zanaatlarını bitirdiğini ifade eden emektar kalaycı ustası, yaşadıkları zorlukları şu sözlerle aktardı: "Eski dönemlerde her evde bakır kaplar vardı. Yemekler bakırda pişer, sular bakır güğümlerde kaynardı. O yüzden her mahallede bir kalaycı dükkanı bulunur, iş yetiştiremezdik. Ne zaman ki plastikler, alüminyumlar, teflonlar mutfakları istila etti, bakırın da kalayın da değeri kalmadı. Şimdilerde sadece eski usul lezzeti arayanlar ya da evinde nostalji yapmak isteyenler bakır kap getiriyor. Biz eşimle el ele verdik, bu mesleğin son demlerini yaşıyoruz. Bizden sonra bu ateşi yakacak, bu körüğü çekecek yeni çıraklar yetişmiyor. Gücümüz yettiğince bu zanaatı ayakta tutmaya çalışacağız."
BAKIR SAĞLIKTIR, DOĞALLIKTIR
Bakır kapların insan sağlığı üzerindeki olumlu etkilerine ve yemeklere kattığı eşsiz lezzete dikkat çeken vatandaşlar ise, kalaycı çiftin Kars sokaklarındaki varlığının kültürel bir miras olduğunu belirtiyor. Kalay işlemine tanıklık eden mahalle sakinleri, "Bu usta çiftimiz aslında sadece bir kabı parlatmıyor, bizim çocukluğumuzu, geçmişimizi ve geleneklerimizi parlatıyor. Onların tıkırtısı kesildiğinde, koca bir tarih de susmuş olacak" diyerek zanaatkarlara destek veriyor.
Kars semalarında ocaklarından yükselen dumanla tarihe not düşen fedakar çift, ellerindeki son bakırlar bitene ve nefesleri yetene kadar şehir şehir dolaşarak kömür ateşinde kalay yapmaya devam edeceklerini belirtiyor.