"Kars ve Yöresi Ağızları Sözlüğü" Çıktı

Karslı Prof. Dr. Cengiz Alyılmaz ve Ardahanlı Prof. Dr. Bahadır Güneş, doğup büyüdükleri topraklara olan vefa borçlarını dev bir eserle ödediler. 658 sayfalık "Kars ve Yöresi Ağızları Sözlüğü", bölgenin binlerce yıllık dil mirasını bir "veri bankası" titizliğiyle geleceğe taşıyor.
Bursa Uludağ Üniversitesi’nden Prof. Dr. Cengiz Alyılmaz ve Karadeniz Teknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. Bahadır Güneş’in uzun yıllara dayanan titiz çalışmaları meyvesini verdi. Teke Akademi Yayınları tarafından Bursa’da yayımlanan “Kars ve Yöresi Ağızları Sözlüğü”, Serhat bölgesinin kültürel ve dilsel zenginliğini bilim dünyasıyla buluşturdu.
Cumhuriyet’e ve Toprağa Vefa Borcu
Çalışmanın en dikkat çeken yönü, yazarların bu eseri bir akademik görevden öte, "ödenmesi imkânsız bir borç" olarak görmeleri. Kars doğumlu Alyılmaz ile Ardahan-Çıldır (Âşık Şenlik) doğumlu Güneş, kendilerini birer bilim insanı yapan gücün Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve Cumhuriyet olduğunun altını çizerek, bu kitabı doğdukları topraklara bir vefa nişanesi olarak sundular.
Söz Uçar, Yazı Kalır: 28 Bin Kavram İşareti
Kitabın önsözü, dilde kalıcılığın önemini vurgulayan o meşhur ifadeyle başlıyor: “Söz uçar, yazı kalır; hatırda değil, satırda kalır!”
İki usta ismin farklı kaynaklardan, saha araştırmalarından ve geniş bir alan yazınından derleyerek oluşturduğu sözlükte, bölge ağzına ait tam 28 bin 132 kavram işareti saptandı. Akademik verilere göre bu kelimelerin 19 bin 367’si isimlerden, 8 bin 765’i ise fiillerden oluşuyor.
Dilin "Müzesi" Bu Kitapta Toplandı
Yazarlar, ağız bilimine modern bir perspektif sunarak, ağızları dildeki değişimleri saklayan birer "müze" ve "veri bankası" olarak tanımlıyor. Editörlüğünü Prof. Dr. Semra Alyılmaz ve Doç. Dr. İsmail Çoban’ın üstlendiği eser, sadece kelimelerden ibaret değil; içerisindeki haritalar, fotoğraflar ve görsellerle okuyucuya görsel bir şölen de sunuyor.
Zengin Kaynakça ve Tarihi Derinlik
Kitap, Kars’ın coğrafi konumundan tarihine, ağız gruplarının özelliklerinden geniş bir kaynakça dökümüne kadar beş ana bölümden oluşuyor:
• Önsöz ve Giriş: Ağız biliminin sosyokültürel değeri.
• Tarih ve Coğrafya: Prof. Dr. Alyılmaz’ın Kars üzerine derinlemesine makalesi.
• Ağız Özellikleri: Prof. Dr. Güneş’in yöre ağızlarını çözümleyen çalışması.
• Geniş Sözlük: Kars, Ardahan ve Iğdır hattındaki canlı dil hazinesi.
• Kaynakça: Rus araştırmacılardan Türk Dil Kurumu’nun Derleme Sözlüğü’ne; Fahrettin Kırzıoğlu’ndan Ahmet Caferoğlu’na kadar uzanan devasa bir literatür taraması.
Yeni Çalışmalar İçin Çağrı
Alyılmaz ve Güneş, "Kars ve Yöresi Ağızları Sözlüğü"nü bir son değil, bir başlangıç olarak görüyor. Kitabın sonuç bölümünde, bu zengin mirasın üzerine yeni akademik çalışmaların inşa edilmesini dileyen yazarlar, gelecek nesil araştırmacılara da kapı aralıyor.