Kars'ta Başköy Kulesi ve Yerleşim Alanı 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı İlan Edildi

Kars'ın Selim ilçesine bağlı Başköy Köyü'nde bulunan Başköy Köyü Kulesi ve Yerleşim Alanı, Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edildi. Kararla birlikte bölgede yapılaşmaya izin verilmeyecek, kazıdan tarımsal faaliyetlere kadar birçok müdahale koruma hükümlerine tabi olacak.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, 29 Temmuz 2026 tarihinde gerçekleştirdiği toplantıda Başköy Köyü Kulesi ve Yerleşim Alanı'nın korunmasına ilişkin dosyayı görüştü.

Kurul, özel mülkiyete ait 149 ada 79 parsel ile kadastro harici alanda bulunan Başköy Köyü Kulesi ve Yerleşim Alanı'nın, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında korunması gerekli özellikler taşıdığına karar verdi.

Yapılan inceleme ve ilgili kurumların görüşlerinin değerlendirilmesinin ardından alan, 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edildi.

Sit alanının sınırları belirlendi

Kurul kararıyla birlikte Başköy Köyü Kulesi ve Yerleşim Alanı'nın sit sınırları da hazırlanan koordinatlı krokiye göre belirlendi.

Özel mülkiyette bulunan 149 ada 79 parselin tapu kütüğünün beyanlar hanesine, ilgili Tapu Müdürlüğü tarafından "Bir Kısmı 1. Derece Arkeolojik Sit Alanıdır" şerhi konulmasına karar verildi.

Başköy Köyü'ndeki kadastro harici alanda ilerleyen süreçte parsel oluşturulması halinde ise ilgili taşınmazın tapu kütüğüne "Bir Kısmı 1. Derece Arkeolojik Sit Alanıdır" şerhinin işlenmesi ve yapılan işlem hakkında Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'ne bilgi verilmesi kararlaştırıldı.

Bölgede yapılaşmaya izin verilmeyecek

Kararla birlikte Başköy Köyü Kulesi ve Yerleşim Alanı için uygulanacak koruma ve kullanma şartları da tek tek belirlendi.

Buna göre alan aynen korunacak ve bilimsel çalışmalar dışında herhangi bir yapılaşmaya izin verilmeyecek. İmar planlarında da bölgenin aynen korunacak sit alanı olarak belirlenmesi gerekecek.

Bilimsel amaçlı kazılar dışında hiçbir kazı yapılamayacak.

Zorunlu durumlarda gerçekleştirilecek altyapı uygulamaları ise ilgili müze müdürlüğünün ve varsa kazı başkanının görüşü alınarak Koruma Kurulu tarafından değerlendirilecek.

Yeni tarım alanı açılamayacak

Sit alanında yeni tarımsal alanların açılmasına izin verilmeyecek. Mevcut sınırlı mevsimlik tarımsal faaliyetlerin devam etmesine ise belirlenen koşullarda izin verilebilecek.

Koruma Kurulu'nun uygun görmesi halinde seracılık faaliyetleri de sürdürülebilecek.

Höyük ve tümülüslerde toprağın sürülmesine dayanan tarımsal faaliyetlere kesinlikle izin verilmeyecek. Ağaçlandırma yapılamayacak, yalnızca mevcut ağaçlardan ürün alınabilecek.

Taş, toprak ve kum alınamayacak

Koruma altına alınan bölgede taş, toprak ve kum alınması da yasaklandı.

Kireç, taş, tuğla, mermer, kum ve maden gibi ocakların açılmasına; toprak, cüruf, çöp, sanayi atığı ve benzeri malzemelerin bölgeye dökülmesine izin verilmeyecek.

Turizme yönelik düzenlemeler Kurul iznine bağlı olacak

Arkeolojik sit alanında bulunan ören yerlerinde ziyaretçilere yönelik bazı düzenlemelerin yapılabilmesine ise Koruma Kurulu'nun izniyle olanak sağlanacak.

Buna göre gezi yolu, meydan düzenlemesi, açık otopark, WC, bilet gişesi ve bekçi kulübesi gibi birimler ancak Koruma Kurulu'ndan izin alınmasının ardından yapılabilecek.

Alan içerisinde halen kullanılan umuma açık mezarlıklarda ise yalnızca defin işlemlerinin yapılmasına izin verilecek.

Taşınmaz kültür varlıklarının niteliğini etkilemeyecek şekilde yapılacak birleştirme ve ayırma işlemleri de Koruma Kurulu'nun iznine tabi olacak.

Her türlü fiziki müdahale için Kuruldan izin alınacak

Kurul, 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı'nda gerçekleştirilecek her türlü fiziki ve insan kaynaklı müdahaleyi de izne bağladı.

Buna göre tevhid, ifraz, kazı, sondaj, onarım ve benzeri işlemler gerçekleştirilmeden önce Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'ndan izin alınması gerekecek.

İzinsiz müdahalelere karşı gerekli güvenlik tedbirlerinin ilgili idareler tarafından alınmasına karar verildi.

Ayrıca 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nda belirtilen süre içerisinde Koruma Amaçlı İmar Planı hazırlanarak değerlendirilmek üzere Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'na sunulacak.

Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 29 Temmuz 2026 tarihli ve 4914 sayılı kararıyla Başköy Köyü Kulesi ve Yerleşim Alanı böylece yasal koruma altına alınmış oldu.